Jak odróżnić ceramikę od porcelany? Podpowiadamy
W świecie naczyń o szlachetnym wyglądzie i pochodzeniu porcelana oraz szkło kryształowe są niczym król i królowa. Nikt nie kwestionuje ich wartości, wszyscy zachwycają się jakością wykonania, misternym zdobnictwem czy wyrafinowaną formą. Jednak często nie są to naczynia będące w codziennym użyciu, a znakomita większość z nich spędza czas na półkach gablot i za szklanymi witrynami segmentów. Natomiast fajans, porcelit, kamionka są znacznie częściej używane. Z czego to wynika? Jakie są rodzaje ceramiki i jak rozpoznać porcelanę pośród tylu gatunków kruchych naczyń?
Co to jest ceramika? Poznaj definicję
Zacznijmy od skategoryzowania poszczególnych produktów i wyjaśnienia, czy ceramika a porcelana to jest w zasadzie to samo? Generalnie ujmując ceramika to glina, która zostaje utrwalona przez wypalanie w określonej temperaturze, zaś porcelana stanowi jej najszlachetniejszą odmianę. Wyróżniamy przez to kilka różnych odmian ceramiki: fajans, który jest gruby i nie przepuszcza światła, kamionkę połączoną z piaskiem kwarcowym oraz porcelit, z którego najczęściej tworzy się naczynia żaroodporne. Każda porcelana jest ceramiką, ale nie każda ceramika to porcelana – tę nazwę zarezerwowano dla wyrobów najwyższej klasy. Przyjrzyjmy się im wszystkim bliżej po kolei. Na początek porcelit – co to jest właściwie?
Rodzaje ceramiki – od porcelitu po porcelanę
Porcelit, zwany również półporcelaną, jest wyrabiany podobnie jak porcelana – z kaolinu, skalenia i kwarcu, ale z surowców nieco niższej jakości. Według nomenklatury to po prostu porcelana przemysłowa, w sam raz do powszechnego, codziennego użytkowania. Porcelit wypala się w temperaturze ok. 1300-1350°C, jest to materiał nieprzepuszczalny dla światła, cieczy i gazów. Nie można odmówić mu wytrzymałości – porcelit nie jest kruchy i prawie nie daje się zarysować, a przynajmniej jest to bardzo trudne ze względu na jego wytrzymałość.
Fajans bywa mylony z porcelaną, ponieważ jest do niej najbardziej podobny. Jest lżejszy od porcelany, nie przeświecający, ma dużą porowatość i nasiąkliwość, dlatego też wyroby fajansowe muszą być znacznie grubsze niż porcelanowe i to chyba najbardziej namacalna różnica. Fajans powstaje z białej glinki (zanieczyszczonego kaolinu), wypalanej w wysokiej temperaturze, a następnie pokrywany jest nieprzeźroczystym szkliwem. W odróżnieniu od porcelany fajans wydaje głuchy, niemetaliczny dźwięk, gdy się w niego stuknie łyżeczką. Gotowe wyroby mają kolor od białego do jasnokremowego.
Kamionka to najstarszy rodzaj ceramiki – pierwsze naczynia wytwarzano już w starożytności. Powstaje ona z mieszanki glin z dodatkiem piasku kwarcowego lub szamotu. Naczynia z kamionki są bardzo odporne na uszkodzenia, zupełnie nieprzezroczyste i dość masywne – wystarczy przypomnieć sobie babcine naczynia kamionkowe do kiszenia kapusty, ogórków czy pojemniki na smalec oraz przyprawy.
Porcelana – czym jest i dlaczego uznaje się ją za najszlachetniejszą?
Obecnie produkowana porcelana powstaje z połączenia glinki kaolinowej, kwarcu i skalenia. Z masy formuje się półfabrykaty, które zanim zostaną wypalone, muszą zostać dobrze wysuszone. Wytwarzana jest najczęściej w procesie dwóch wypałów: pierwszy, zwany biskwit, przebiega w temperaturze od 920-980 °C, wypał właściwy zaś w zakresie temperatur 1280-1460 °C.
Porcelana zdobiona jest farbami naszkliwnymi lub z użyciem kalki ceramicznej, gdyż większość farb ceramicznych w trakcie wypalania uległaby zniszczeniu. Po nałożeniu zdobienia, ręcznie lub maszynowo, po raz kolejny wypala się naczynie, by uzyskać trwałość wzoru. Dla uzupełnienia wiedzy można wspomnieć jeszcze o porcelanie kostnej bone china. Terminem tym określa się wyroby porcelanowe powstałe z masy, do której dodano popiół kostny, czyli spopielone kości bydlęce, przez co naczynia mają piękny biały kolor oraz wysoką przejrzystość.
Jak rozpoznać porcelanę?
No dobrze, wiemy zatem z czego jest porcelana – a jak rozpoznać porcelanę spośród innych naczyń? To może początkowo sprawiać pewne trudności, ale wystarczy poznać różnice między poszczególnymi gatunkami ceramiki i sprawa staje się banalnie prosta. Gdy delikatnie uderzymy w porcelanowe naczynie, to w odpowiedzi usłyszymy klarowne, dźwięczne brzdęknięcie. Porcelana jest gładka, odporna na odbarwienia oraz nasiąkanie i wyraźnie cieńsza, niż pozostałe rodzaje ceramiki, ale – co zaskakujące – jest cięższa, gdyż ma większą gęstość. Idealnie gładka powierzchnia naczyń porcelanowych sprawia też, że zabrudzenia nie są w stanie przylgnąć do nich na stałe, więc nie ma mowy o odbarwieniach czy plamach.
Porcelana czy ceramika – co lepiej wybrać?
Porcelana czy ceramika? Czy taki wybór jest w ogóle możliwy? Jeśli mówimy o czymś, co ma być ozdobą, ekskluzywnym prezentem lub nawet dobrą lokatą kapitału, wówczas naczynia z czystej porcelany są oczywistą opcją. Poza wyjątkowymi kolekcjami ich ceny również nie jeżą włosów na głowie, więc tak naprawdę można śmiało pozwolić sobie na zakup porcelanowego serwisu do kawy i herbaty lub zestawu obiadowego. Odrobina luksusu i namiastka wytworności znanej ze szlacheckich dworków w domowych warunkach? Czemu nie.
- Views1257
- Likes0
